Nieuwsbrieven

December 2015

 

vaar ia

Twee weken geleden zag ik Spectre, de nieuwe James Bondfilm. Na afloop realiseerde ik mij dat ik na de vorige Bond (Skyfall) ook al de conclusie had getrokken dat het voor mij niet meer hoeft. Het is vooral meer van hetzelfde en echt boeien deed het mij niet. Wat wel opviel en wat ik interessant vond, is dat iedere verwijzing naar een wat diepere laag van ons bewustzijn ontbreekt. Het gaat over macht, geld, mooie vrouwen, snelheid en noem maar op. Ik ben mij gaan afvragen of ik dat zou kunnen begrijpen als een uitvergroting van het leven dat mensen als u en ik leiden. Natuurlijk wil ik niemand van u tekort doen maar ik vermoed dat ‘die diepere laag’ ook bij ons zich maar af en toe aandient en dat wij het overgrote deel van de dag in de weer zijn onszelf te handhaven en op de kaart te zetten. Dan leven wij, om het zo te zeggen, in de wereld van die film die ik zag. Om deze gedachte nog wat verder uit te werken: wij beschikken over de mogelijkheid om in tenminste twee werkelijkheden te leven. In de eerste plaats is dat die van James Bond (al hoop ik wel dat u een wat rustiger bestaan hebt dan hij in de films die er over hem gemaakt zijn). En daarnaast is er die werkelijkheid waarin ruimte is voor een bewustzijn dat de strijd om het dagelijks brood overstijgt.

 

Tussen beide werkelijkheden ligt een spanningsveld. Ze sluiten elkaar tot op zekere hoogte uit. Sterker nog, wij kunnen het gevoel hebben dat ze met elkaar om de macht strijden. En de vraag is in hoeverre wij die strijd kunnen beslechten.

 

Het valt mij op dit moment niet moeilijk om het allemaal wat concreter te maken. Op het moment dat ik dit schrijf, liggen de herinneringen aan de aanslagen in Parijs nog vers in het geheugen. Hoe kijk ik daarnaar? Als een dramatisch moment in de strijd van goed tegen kwaad? Met dan natuurlijk Parijs en de daar gevallen slachtoffers in de rol van good guys en de daders in de rol van de bad guys. Dat is de manier van kijken die ik tegenkom in de James Bondfilms.

Maar er is ook een andere manier van kijken denkbaar. Dat is de manier waarop we in ‘die andere werkelijkheid’ waarnemen. Dan openbaart zich aan ons een menselijke tragedie voor zowel de slachtoffers en hun omgeving maar beslist ook voor de daders en de wereld die zij representeren. Dit is een werkelijkheid waarin ieder mens een eigen verhaal vertelt en waarin al die verhalen volstrekt ernstig genomen worden. De slachtoffers van deze aanslagen zijn in zekere zin onschuldig. Maar het gedrag van wat wij de daders noemen, is ook de resultante van een verhaal, waarschijnlijk een verhaal van ontkenning en miskenning, van door omstandigheden vervormde persoonlijkheden waarbij factoren een rol spelen die wij niet kennen en niet kunnen beoordelen. Ik heb het hier over een werkelijkheid waarin wij zó kijken dat de schuldvraag geen rol speelt omdat een besef van eenheid, van uiteindelijke zielsverwantschap en onderlinge trouw de toon zetten.

 

Advent is de periode waarin wij tot ons door laten dringen dat die andere werkelijkheid aan de deur klopt om binnengelaten te worden. Het is een uitnodiging om ons toe te vertrouwen aan de gedachte dat ‘die andere werkelijkheid’ als het erop aankomt een langere adem heeft dan die van 007 en zijn kornuiten.

 

PL, december 2015